Missie 4: Voedsel

Missie 4: Voedsel

In 2050 is het Nederlandse voedselsysteem ecologisch, sociaal én economisch duurzaam, met een ecologische voetafdruk half zo groot als in 2015. Voedsel in Nederland is naast duurzaam ook lekker, gezond en veilig, en de volledige voedselketen is economisch gezond.

Voor al het voedsel dat in de wereld wordt geteeld, verwerkt, gedistribueerd en geconsumeerd zijn veel meer land, energie, water en andere hulpbronnen nodig dan de planeet op den duur kan leveren. Met broeikasgassen en andere uitstoot legt ons voedselsysteem tegelijk extra druk op natuurlijke ecoystemen, zowel in Nederland als elders in de wereld.

De ‘ecologische voetafdruk’ van het voedselsysteem zal dus kleiner moeten worden. Tegelijk zal Nederlands voedsel in de toekomst voldoen aan hoge standaarden: aantrekkelijk, veilig, voor iedereen bereikbaar en bijdragend aan levensstijlen die minder leiden tot overgewicht, welvaartsziekten en grote verschillen in gezonde levensverwachting. Dat geeft ook nieuwe kansen aan de Europees en mondiaal gezien sterke Nederlandse agrifoodsector.

Om dit ambitieuze doel te bereiken zijn overal in de voedselketen, ‘van boerderij tot vork’ en daarna, innovaties nodig. Dus ook bij voedingsbedrijven, producenten, winkels, restaurants, consumenten en afvalverwerkers. Bedrijven in die hele — vaak internationale — keten zullen de kosten en baten van verduurzaming eerlijk verdelen en economisch rendabel en gezond blijven. Op die manier zullen ze ook blijven bijdragen aan de aanzienlijke Nederlandse export van voedselproducten, kennis en technologie.

De transitie naar een duurzamer voedselsysteem raakt een groot aantal partijen en thema’s. Zo moeten grote stappen worden gezet door vaker dierlijke eiwitten te vervangen door eiwitten afkomstig uit andere bronnen; door in de hele keten verspilling te verminderen; door voedingspatronen gezonder te maken, en door ‘reststromen’ niet weg te gooien maar in hoogwaardiger producten te verwerken.

Onderweg naar 2050 zal Nederland al eerder concrete tussenstappen zetten. Zo zal in 2030 van alle geconsumeerde eiwitten de helft van niet-dierlijke oorsprong zijn. Consumenten zullen dan meer toegang hebben tot duurzaam geproduceerd, gezond, veilig en eerlijk geprijsd voedsel. Ten opzichte van 2015 wordt in 2030 de helft minder voedsel verspild, en reststromen in het voedselsysteem worden al optimaal hergebruikt.

Nieuwe kennis en innovaties zijn voor al deze grote, nauw samenhangende stappen onontbeerlijk. Ze zullen de sterke Nederlandse agrifoodsector nieuwe vooruitzichten geven.

Zes innovatieprogramma’s

4A Een ecologisch en economisch houdbaar landbouw & voedselsysteem

Einddoel 2050

De agrifoodsector is ecologisch en economisch houdbaar en maatschappelijke waarden zijn geïncorporeerd. 

Deelprogramma 1 | Herinrichting van het landbouw & voedselsysteem

Wat willen we bereiken:

  • Een ontwikkelrichting voor het Nederlandse voedselsysteem passend binnen de planetaire grenzen en bij de internationale concurrentieomgeving.

Gewenste resultaten: (Volgorde: van toepassingsgericht naar fundamenteel onderzoek)

  • Positieve effecten van de (voorgenomen) transitie op het voedselsysteem voor economie, ecologie en maatschappij
  • Een langjarige strategie voor het NL voedselsysteem passend binnen de planetaire grenzen en met het in acht nemen van de veranderende marktvraag en internationale concurrentieomgeving 
  • Inzicht in ontwikkelscenario’s en verdienmodellen t.a.v. het veranderende voedselsysteem
  • Inzicht in de effecten op het voedselsysteem (inclusief economie) door veranderende voedselconsumptie en rol consument   
Deelprogramma 2 | Transparante en duurzame voedselketens

Wat willen we bereiken:

  • Ketens hebben de mogelijkheden en worden gestimuleerd om duurzamer en transparanter te werken.

Gewenste resultaten: (Volgorde: van toepassingsgericht naar fundamenteel onderzoek)

  • Transparantie in keten middels true cost accounting, fair pricing, labeling en traceerbaarheid
  • Internationale (h)erkenning voor Nederlandse duurzame producten
  • Ontwikkelen en toetsen van strategieën om consumenten en keten aan te laten sluiten op doelstellingen van het landbouw en voedselbeleid  
  • Inzicht in mogelijkheden andere (keten-)samenwerkingsvormen
  • Inzicht in de effecten op het voedselsysteem (inclusief economie) door veranderende voedselconsumptie en rol consument    
Deelprogramma 3 | Positie van Nederland in het internationale voedselsysteem

Wat willen we bereiken:

  • De positie van Nederland in het internationale voedselsysteem is duidelijk en er zijn mogelijkheden in beeld voor versterking. 

Gewenste resultaten: (Volgorde: van toepassingsgericht naar fundamenteel onderzoek)

  • Internationale positie van Nederland verstevigt t.a.v. afhankelijkheden, kostprijs/economie en duurzaamheid
  • Kennis om bij te dragen aan het creëren van EU level playing field van duurzame producten 
  • Verdienmodellen voor vermarkting van kennis en innovatie 
  • Inzicht in mogelijkheden voor versterking van onderscheidend vermogen (waardecreatie) en imago wereldwijd
  • Inzicht in de effecten op het voedselsysteem (inclusief economie) door veranderende voedselconsumptie en rol consument
Deelprogramma 4

Wat willen we bereiken:

  • Tekst

Gewenste resultaten: (Volgorde: van toepassingsgericht naar fundamenteel onderzoek)

  • Tekst
4B Duurzame verwerking en voedselveiligheid, vers en verwerkt

Einddoel 2050

Voedselverwerking is duurzamer met efficiënter gebruik van grondstoffen, energie en water met behoud van voedselveiligheid op het huidige niveau

Deelprogramma 1 | Energie en water: reductie en hergebruik in de voedselverwerking

Wat willen we bereiken:

  • Voedselverwerking is duurzamer met efficiënter gebruik van grondstoffen, energie en water.

Gewenste resultaten: (Volgorde: van toepassingsgericht naar fundamenteel onderzoek)

  • Samenwerking met onderwijs (WO, HBO, MBO) versterkt voor duurzame voedselverwerking en voedselveiligheid
  • Technologieën en strategieën op realistische schaal gerealiseerd
  • Ketensamenwerking voor duurzame verwerking tot veilige en gezonde producten geïntensiveerd
  • Strategieën en technologieën voor duurzame verwerking ontwikkeld waarbij energie- en watergebruik omlaag gaat, met behoud van voedselveiligheid en kwaliteit en acceptatie door ketenpartijen
  • Consumentenacceptatie van innovaties verduurzaming voedselverwerking bekend
  • Nieuwe duurzame verwerkingsprincipes voor verlaging van energie en watergebruik en verbeteren grondstof efficiëntie ontwikkeld
  • Hotspots in duurzaamheid in keten en impact op kwaliteit en veiligheid inzichtelijk
Deelprogramma 2 | Verbeteren grondstofefficiëntie en -flexibiliteit in voedselverwerking

Wat willen we bereiken

  • Voedselverwerking is duurzamer met efficiënter gebruik van grondstoffen, energie en water.

Gewenste resultaten: (Volgorde: van toepassingsgericht naar fundamenteel onderzoek)

  • Samenwerking met onderwijs (WO, HBO, MBO) versterkt voor duurzame voedselverwerking en voedselveiligheid
  • Technologieën en strategieën op realistische schaal gerealiseerd
  • Ketensamenwerking voor duurzame verwerking tot veilige en gezonde producten geïntensiveerd
  • Flexibiliteit in grondstoffen voor resilience in keten verbeterd
  • Strategieën, ketens en technologieën voor het verhogen van grondstofefficiëntie en voorkomen en optimaal benutten van rest- en zijstromen uit de voedselverwerking voor veilige voeding, veevoer of non-foodtoepassingen ontwikkeld
  • Consumentenacceptatie van innovaties verduurzaming voedselverwerking bekend
  • Nieuwe duurzame verwerkingsprincipes voor verlaging van energie en watergebruik en verbeteren grondstof efficiëntie ontwikkeld
  • Hotspots in duurzaamheid in keten en impact op kwaliteit en veiligheid inzichtelijk
Deelprogramma 3 | Verbeteren duurzaamheid in verwerkingsketen: tegengaan verspilling (logistiek, houdbaarheid, verpakking, behoud van kwaliteit en veiligheid)

Wat willen we bereiken:

  • Voedselverwerking is duurzamer met efficiënter gebruik van grondstoffen, energie en water.

Gewenste resultaten: (Volgorde: van toepassingsgericht naar fundamenteel onderzoek)

  • Samenwerking met onderwijs (WO, HBO, MBO) versterkt voor duurzame voedselverwerking en voedselveiligheid
  • Technologieën en strategieën op realistische schaal gerealiseerd
  • Ketensamenwerking voor duurzame verwerking tot veilige en gezonde producten geïntensiveerd
  • Strategieën, ketens en technologieën ontwikkeld voor het verduurzamen van voedselverwerkingsketens, waarbij ketensamenwerking, incentives voor bedrijven, kwaliteitsbehoud en voedselveiligheid in de gehele (vers)keten centraal staan
  • Strategieën en ketens voor het verduurzamen van sierteeltketens ontwikkeld
  • Consumentenacceptatie van innovaties verduurzaming voedselverwerking bekend
  • Modellen voor duurzame voedselketens (o.a. voedseltransport, verpakking en bewaring) ontwikkeld
  • Hotspots in duurzaamheid in keten en impact op kwaliteit en veiligheid inzichtelijk
Deelprogramma 4 | Voorkomen voedselveiligheidsissues door ketenbeheersing, voedselveilig (keten)ontwerp, verbeterde signalering, monitoring en detectie

Wat willen we bereiken

  • Voedselveiligheid is geborgd.

Gewenste resultaten: (Volgorde: van toepassingsgericht naar fundamenteel onderzoek)

  • Samenwerking met onderwijs (WO, HBO, MBO) versterkt voor duurzame voedselverwerking en voedselveiligheid
  • Mitigatiestrategieën voor instandhouding en borgen voedselveiligheid in praktijk gerealiseerd
  • Methoden, protocollen en modellen voor borgen voedselveiligheid in praktijk beschikbaar
  • Voedselveiligheidsrisico’s in voedselketen in kaart gebracht, geborgd en voorkomen
  • On-site methoden, verbetering analysemethoden en, modelleren van voedselveiligheidsissues ontwikkeld
  • Mitigatiestrategieën voor potentiële voedselveiligheidsissues (bijv. ketenontwerp, processen, antimicrobiële strategieën) ontwikkeld
  • Modellen om gedrag en niveaus van mogelijke risico’s in huidige en veranderende voedselsystemen te voorspellen ontwikkeld
  • Kennis m.b.t. relatie voedselveiligheid en grondstoffen/verwerking/producten/opslag van voedselproducten (o.a. big data, detectie, screening) is beschikbaar
  • Hotspots in duurzaamheid in keten en impact op kwaliteit en veiligheid inzichtelijk
Deelprogramma 5 | Borgen voedselveiligheid bij opkomende en nieuwe grondstoffen, ingrediënten, producten, productiemethoden en consumptiepatronen

Wat willen we bereiken:

  • Voedselveiligheid is geborgd.

Gewenste resultaten: (Volgorde: van toepassingsgericht naar fundamenteel onderzoek)

  • Samenwerking met onderwijs (WO, HBO, MBO) versterkt voor duurzame voedselverwerking en voedselveiligheid
  • Mitigatiestrategieën voor instandhouding en borgen voedselveiligheid in praktijk gerealiseerd
  • Methoden, protocollen en modellen voor borgen voedselveiligheid in praktijk beschikbaar
  • Voedselveiligheidsrisico’s in voedselketen in kaart gebracht, geborgd en voorkomen
  • On-site methoden, verbetering analysemethoden en, modelleren van voedselveiligheidsissues ontwikkeld
  • Effecten klimaatverandering, veranderingen in landbouwsystemen en handelsstromen op voedselveiligheid in kaart gebracht
  • Mitigatiestrategieën voor potentiële voedselveiligheidsissues (bijv. ketenontwerp, processen, antimicrobiële strategieën) ontwikkeld
  • Modellen om gedrag en niveaus van mogelijke risico’s in huidige en veranderende voedselsystemen te voorspellen ontwikkeld
  • Kennis m.b.t. voedselveiligheid bij veranderende voedselsystemen (grondstoffen, formuleringen, producten processen, bewaarcondities, consumptiepatronen) en klimaatverandering is beschikbaar
  • Hotspots in duurzaamheid in keten en impact op kwaliteit en veiligheid inzichtelijk
4C Alternatieve eiwitten: keten, producten en consument

Einddoel 2050

De humane inname is verschoven van 60% dierlijke eiwitten / 40% alternatieve eiwitten naar 50% / 50% in 2030.

Deelprogramma 1 | Verhogen productie

Wat willen we bereiken:

  • In 2030 zijn er voldoende en goede (nieuwe) eiwitbronnen voor 50% alternatieve-eiwitconsumptie.

Gewenste resultaten: (Volgorde: van toepassingsgericht naar fundamenteel onderzoek)

  • Ketenproductiecapaciteit voor nieuwe eiwitbronnen opgebouwd en in bedrijf gebracht
  • Ketensamenwerking en verdienmodellen ontwikkeld voor verwerking en toepassing alternatieve eiwitbronnen
  • Herverdelingseffecten van ander consumptie en productiepatroon bekend
  • Gewas- en variëteit selectie heeft geleid tot betere veilige plantaardige eiwitbronnen
  • Veilige betere nieuwe eiwitbronnen, zoals microbiële biomassa, zijn ontwikkeld
  • Kennis over nieuwe bronnen met verhoogd gehalte aan essentiële aminozuren is beschikbaar
Deelprogramma 2 | Meer en beter aanbod

Wat willen we bereiken:

  • Aanbod duurzame, gezonde, veilige en geaccepteerde plantaardige eiwitproducten is groot genoeg om 50% alternatieve eiwitconsumptie mogelijk te maken.

Gewenste resultaten: (Volgorde: van toepassingsgericht naar fundamenteel onderzoek)

  • Meer divers aanbod van alternatieve eiwitproducten beschikbaar bij producenten en retail
  • Ketensamenwerking en verdienmodellen ontwikkeld voor verwerking en toepassing alternatieve eiwitbronnen
  • Verwerkingstechnologie voor duurzame, veilige, gezonde en door de consument gewaardeerde alternatieve eiwitbronnen is ontwikkeld
  • Prototypes en receptuur voor betaalbare producten uit nieuwe gezonde  eiwitbronnen met verbeterde kwaliteit en smaak zijn ontwikkeld
  • Opties voor nieuwe productieprincipes voor alternatieve eiwitbronnen zijn bekend
  • Kennis over nieuwe bronnen met verbeterde kwaliteit is beschikbaar (o.a. met (micro)-nutriënten, zonder ANFs, bitterstoffen, allergeniciteit)
Deelprogramma 3 | Verhogen consumptie

Wat willen we bereiken:

  • Consumenten kopen en waarderen gezonde alternatieve eiwitproducten en het dieet is verschoven naar 50% alternatieve eiwitten. 

Gewenste resultaten: (Volgorde: van toepassingsgericht naar fundamenteel onderzoek)

  • Leidraad voor samenstellen gezond plantaardig dieet onderbouwen is beschikbaar
  • Preferentie voor betaalbare, gezonde en duurzame nieuwe alternatieven toegenomen
  • Methodes voor integrale afweging en handelingsperspectieven tav alternatieve eiwitbronnen zijn ontwikkeld
  • Duurzaamheid, gezondheid en veiligheid van alternatieve eiwitbronnen die in ontwikkeling zijn is in kaart gebracht
  • Inzicht in nutritionele waarde en gezondheidsaspecten van alternatieve eiwitten, impact van stapeling of weglaten producten is opgebouwd
  • Kennis van keuzegedrag consumenten is beschikbaar
Deelprogramma 4 | Effecten eiwittransitie

Wat willen we bereiken:

  • Kennis voor flankerend beleid en activiteiten, wet- en regelgeving voor nieuwe ketens voor en een duurzaam consumptiepatroon van alternatieve eiwitbronnen is beschikbaar.

Gewenste resultaten: (Volgorde: van toepassingsgericht naar fundamenteel onderzoek)

  • Volgt later…
4D Duurzaam en gezond voedselaanbod en consumentengedrag

Einddoel 2050

Een duurzaam, gezond en toegankelijk voedselaanbod, waar consumentengroepen voor kiezen.

Deelprogramma 1 | Verhogen aanbod duurzame en gezonde producten

Wat willen we bereiken:

  • Toegankelijk en eerlijk geprijsd aanbod van duurzame en gezonde producten zodat voor consumenten de duurzame & gezonde keuze de makkelijke keuze is.

Gewenste resultaten: (Volgorde: van toepassingsgericht naar fundamenteel onderzoek)

  • Versterking samenwerking met onderwijs (WO, HBO, MBO) voor duurzaam en gezond voedselaanbod en consumentengedrag
  • Ketenbrede inzet van nieuwe strategieën en technologieën ter verduurzaming en gezonder maken van het voedselaanbod gedemonstreerd
  • Technologie, ingrediënten en concepten voor duurzamere en gezondere producten, afgestemd op voorkeur consument ontwikkeld
  • Technologie, ingrediënten en concepten voor verduurzaming voedselaanbod door tegengaan van voedselverspilling ontwikkeld
  • Kennis m.b.t. grondstoffen, processen, productsamenstelling en methoden voor duurzamer, gezond en veilig voedselaanbod vergroot
Deelprogramma 2 | Stimuleren van duurzaam en gezond voedselkeuzegedrag van consumenten

Wat willen we bereiken

  • Blijvende veranderingen in voedselkeuzegedrag naar duurzaam en gezond.

Gewenste resultaten: (Volgorde: van toepassingsgericht naar fundamenteel onderzoek)

  • Versterking samenwerking met onderwijs (WO, HBO, MBO) voor duurzaam en gezond voedselaanbod en consumentengedrag
  • Strategieën om consumenten te verleiden tot een consequent duurzamer en gezonder eetgedrag gedemonstreerd
  • Keuzemogelijkheden, strategieën en aanbod duurzaam en gezond voedsel aan kinderen en jongeren ontwikkeld met o.a. scholen
  • Instrumenten en strategieën ontwikkeld om consumentenattitude t.a.v. van duurzame en gezonde voeding te verbeteren en consumenten tot een consequent duurzamer en gezonder eetgedrag te verleiden
  • Efficiëntere interventies om voedselverspilling tegen te gaan ontwikkeld
  • Kennis m.b.t. (gedrags)mechanismen en interventies die langetermijngedragsverandering richting een duurzaam en gezond eetpatroon bevorderen voor verschillende consumentengroepen verkregen
Deelprogramma 3 | Verbeteren voedselomgeving zodat de duurzame en gezonde keuze de gemakkelijke keuze is

Wat willen we bereiken:

  • Voedselaanbieders, zoals retail en out-of-home, maar ook de verwerkende industrie en groothandel, presenteren de duurzame en gezonde keuze als de gemakkelijke en toegankelijke keuze.

Gewenste resultaten: (Volgorde: van toepassingsgericht naar fundamenteel onderzoek)

  • Versterking samenwerking met onderwijs (WO, HBO, MBO) voor duurzaam en gezond voedselaanbod en consumentengedrag
  • Weten wat werkt: interventies in de voedselomgeving ter bevordering van duurzaam (en gezond) voedselkeuzegedrag gemonitord
  • Keuzemogelijkheden, strategieën en aanbod duurzaam en gezond voedsel aan kinderen en jongeren ontwikkeld met o.a. scholen
  • Strategieën en concepten voor duurzame en gezonde voedselomgeving ontwikkeld, incl. koppeling met  keuzegedrag en aanbod
  • Alle relevante actoren in het voedselsysteem zijn betrokken bij het realiseren van een duurzame en gezonde voedselomgeving
  • Effectieve instrumenten en strategieën om de voedselomgeving effectief en efficiënt om te vormen naar duurzaam en gezond keuzegedrag door consumenten ontwikkeld
Deelprogramma 4 | Transitie naar duurzamer en gezonder voedselaanbod: consequenties van veranderingen in consumptiepatroon op duurzaamheid en/of gezondheid

Wat willen we bereiken

  • Consumptiepatroon dat duurzaam en gezond is.

Gewenste resultaten: (Volgorde: van toepassingsgericht naar fundamenteel onderzoek)

  • Versterking samenwerking met onderwijs (WO, HBO, MBO) voor duurzaam en gezond voedselaanbod en consumentengedrag
  • Effecten van veranderingen in het consumptiepatroon op duurzaamheid en gezondheid bekend
  • Duurzame en gezonde consumptiepatronen in de praktijk voor verschillende consumentengroepen ontwikkeld
  • Gezondheids- en duurzaamheidseffecten van consumptiepatronen in kaart gebracht en zo nodig mitigatie strategieën voor verbetering ontwikkeld
  • Kennis m.b.t. consequenties van veranderingen in consumptiepatroon op duurzaamheid en/of gezondheid vergroot
4E Voedselzekerheid nu en in de toekomst (mondiaal, EU, Nederland)

Einddoel 2050

Realiseren SDG 2 ‘Einde aan honger, zorgen voor voedselzekerheid en duurzame landbouw’ en SDG 12 ‘Responsible production and consumption’ via het ondersteunen van duurzame  transformaties van voedselsystemen op diverse niveaus: mondiaal, Europa, Nederland.

Deelprogramma 1 | Schokbestendigheid (toekomstige) voedselsystemen 

Wat willen we bereiken:

  • Inzicht vergroot in hoe toekomstige voedselsystemen en onderdelen voedselsystemen (pro- en reactief) weerbaarder en robuuster worden gemaakt t.a.v. schokken/calamiteiten/slow disasters/risico’s.

Gewenste resultaten: (Volgorde: van toepassingsgericht naar fundamenteel onderzoek)

  • (Door)ontwikkeling van Nederlandse technologie / innovaties en (praktijk)kennis – daar waar mogelijk i.s.m. internationale / lokale partners – ten behoeve van toepassing in andere sociaaleconomische en klimatologische omstandigheden
  • Samenwerking met onderwijs (WO, HBO, MBO) versterkt voor (toekomstige) voedselzekerheid
  • In kaart brengen impact divers beleid (handel, klimaat, …) op ontwikkelingen van diverse voedselsystemen & voedselbeleid
  • Uitwerken handelingsperspectief & alternatieven m.b.t.  afhankelijkheden in het voedselsysteem 
  • Kennisontwikkeling verminderen van de internationale voetafdruk van Nederland zonder afruil 
  • Ontwikkelen toekomstverkenningen en handvaten voor de transitie naar  schokbestendige voedselsystemen op verschillende niveaus (lokaal, nationaal, regionaal, mondiaal) – aandacht voor drie dimensies:  technologische, een institutionele en een economische
Deelprogramma 2 | Duurzame en inclusieve groei in de voedselproductiesystemen en agrifood sectoren in lage- en middeninkomenslanden  

Wat willen we bereiken:

  • Bijgedragen aan duurzame en inclusieve intensivering van lokale en regionale natuur-inclusieve voedselproductiesystemen en agrifoodsectoren.  

Gewenste resultaten: (Volgorde: van toepassingsgericht naar fundamenteel onderzoek)

  • (Door)ontwikkeling van Nederlandse technologie / innovaties en (praktijk)kennis – daar waar mogelijk i.s.m. internationale / lokale partners – ten behoeve van toepassing in andere sociaaleconomische en klimatologische omstandigheden
  • Samenwerking met onderwijs (WO, HBO, MBO) versterkt voor (toekomstige) voedselzekerheid
  • Ontwikkeling duurzame initiatieven op het vlak van: intensivering natuur-inclusieve productiesystemen (terrestrisch en aquatisch), versterken lokale / regionale markten in aansluiting op de verduurzaming van internationale waardeketens, verbetering inzet duurzame productiemiddelen, alternatieve binnenlandse productiesystemen
Deelprogramma 3 | Terugdringen voedselverlies en -verspilling 

Wat willen we bereiken:

  • Innovaties en sturingsmodellen zijn ontwikkeld om tegen 2030 voedselverspilling te halveren en voedselverliezen te verminderen.

Gewenste resultaten: (Volgorde: van toepassingsgericht naar fundamenteel onderzoek)

  • (Door)ontwikkeling van Nederlandse technologie / innovaties en (praktijk)kennis – daar waar mogelijk i.s.m. internationale / lokale partners – ten behoeve van toepassing in andere sociaaleconomische en klimatologische omstandigheden
  • Samenwerking met onderwijs (WO, HBO, MBO) versterkt voor (toekomstige) voedselzekerheid
  • Ontwikkeling kennis ter bevordering verduurzamen onderdelen van  internationale waardeketens
  • Verdere ontwikkeling van methoden om voedselresten te kwantificeren, voedselresten te verwerken naar waardevolle eindproducten, verwaarden reststromen, (zelf)monitoring van voedselverlies en verspilling door private sector te ondersteunen, sturingsmodellen & aanvulling monitoring en evaluatie ‘gaps
Deelprogramma 4 | Transitie naar duurzame en gezonde diëten in lage- en middeninkomenslanden (LMIL)

Wat willen we bereiken:

  • Bijgedragen aan innovaties in het productiesysteem en voedselomgeving voor een eerlijke transitie naar een duurzaam en gezond dieet in LMIL op basis van voedingsrichtlijnen per land.

Gewenste resultaten: (Volgorde: van toepassingsgericht naar fundamenteel onderzoek)

  • (Door)ontwikkeling van Nederlandse technologie / innovaties en (praktijk)kennis – daar waar mogelijk i.s.m. internationale / lokale partners – ten behoeve van toepassing in andere sociaaleconomische en klimatologische omstandigheden
  • Samenwerking met onderwijs (WO, HBO, MBO) versterkt voor (toekomstige) voedselzekerheid
  • Versterken ketensamenwerking en urban foodsystems  voor toename van divers, gezond, duurzaam en betaalbaar voedselaanbod
  • Kennis ter ondersteuning van transitie lokale voedselsystemen t.b.v. duurzame, gezonde en veilige voeding  op basis van voedingsrichtlijnen per land en aandacht voor  nationale duurzaamheidsdoelen
  • Ontwikkelen kennis lokale voedselomgeving & lokaal / regionaal  consumentengedrag & governance 
4F Meervoudige verwaarding vanaf de agrifoodsector naar food en non-food

Einddoel 2050

Biogrondstoffen, zij- en reststromen worden volledig en zo hoog mogelijk verwaard in 2050 en dragen bij aan een circulaire biobased samenleving.

Deelprogramma 1 | Integraal afwegingskader

Wat willen we bereiken:

  • Biogrondstoffen en reststromen worden effectief en zo duurzaam mogelijk gebruikt binnen de diverse toepassingsgebieden en effecten van het gebruik zijn inzichtelijk.

Gewenste resultaten: (Volgorde: van toepassingsgericht naar fundamenteel onderzoek)

  • Level playing field voor producten uit biogrondstoffen bewerkstelligd
  • Impact (beleids)interventies bekend zodat beleid tools heeft om effectief in te grijpen
  • Methodes voor integrale afweging van toepassing van biogrondstoffen naar food én non-food geïmplementeerd
  • Ondersteuning van retail en consumen-ten bij keuze voor duurzame non-food producten geborgd
  • Gestandaardiseerde methodes voor integrale afweging van de toepassing van biogrondstoffen ontwikkeld (Certificering, LCA, MKBA analyses, etc)
  • Kennis bij bedrijven,  retail en consumen over alternatieven voor fossiel gebaseerde producten vergroot
  • Kennis van keuzegedrag consumenten is beschikbaar
Deelprogramma 2 | Van biomassa naar biogrondstof

Wat willen we bereiken

  • Totaalgebruik (total use) bereikt. Alle componenten uit een biogrondstof worden beschikbaar gemaakt voor toepassingen voor voedsel, veevoer, non-food producten en/of bodem.

Gewenste resultaten: (Volgorde: van toepassingsgericht naar fundamenteel onderzoek)

  • Experimenteerruimte en samenwerking over de keten en met belendende sectoren geborgd
  • (Regionale) ketens voor efficiënt inzetten van biogrondstoffen (tegengaan verlies grondstoffen en energie) en valoriseren zijstromen gerealiseerd
  • Samenwerking met HBO over breedte MMIP bewerkstelligd
  • Gewas- en varieteitselectieprincipes voor total use van biomassa voor biogrondstoffen ontwikkeld en toegepast
  • (Milde)  bioraffinage technologie voor total use van biogrondstoffen ontwikkeld voor een brede range aan grondstoffen, zij- en reststromen
  • Kennis van nieuwe principes en technologieën voor verwaarden van zijstromen zoals CO2 en CH4 opgebouwd
  • Kennis van nieuwe energie- en grondstofefficiënte principes voor scheidingstechnologie opgebouwd
Deelprogramma 3 | Van biogrondstof naar biobased product 

Wat willen we bereiken:

  • Producten op basis van biogrondstoffen uit land- en tuinbouw en aquacultuur dragen significant bij aan vervanging van materialen en producten uit fossiele grondstoffen.

Gewenste resultaten: (Volgorde: van toepassingsgericht naar fundamenteel onderzoek)

  • De cascade van biogrondstoffen, inclusief effecten interventies (carbon credits etc) optimaal doorontwikkeld
  • Duurzame link met belendende sectoren, chemie, bouw en materialen, etcetera bewerkstelligd
  • Ketens voor de productie van hoogwaardige, veilige, duurzame materialen en producten uit biogrondstoffen, voor noodzakelijke vervanging van fossiele producten gerealiseerd
  • Samenwerking met HBO over breedte MMIP bewerkstelligd
  • Technologie voor valorisatie van biogrondstoffen, zij- en reststromen richting toepassing in voedsel, teelt en bodem ontwikkeld
  • Technologie voor de productie van nieuwe inherent afbreekbare, veilige en duurzame materialen uit biogrondstoffen, zij- en reststromen voor markten als chemicaliën, oppervlakte actieve stoffen, plastics, textiel, bouwmaterialen ontwikkeld
  • Kennis van nieuwe technologieën en principes voor omzetten van biogrondstoffen en zij- en reststromen met verschillende karakteristieken via fermentatie en chemische katalyse en combinaties daarvan opgebouwd
Deelprogramma 4 | Een circulaire bio-economie; leven na end-of-life

Wat willen we bereiken

  • Kunststoffen en andere producten die ophopen in het milieu zijn voor een groot deel uitgebannen, alternatieven zijn beschikbaar en worden toegepast, end-of-life routes zijn geïmplementeerd.

Gewenste resultaten: (Volgorde: van toepassingsgericht naar fundamenteel onderzoek)

  • Duurzame link met belendende sectoren, chemie, bouw en materialen, etcetera bewerkstelligd
  • Ketens voor de productie van hoogwaardige, veilige, duurzame materialen en producten uit biogrondstoffen, voor noodzakelijke vervanging van fossiele producten gerealiseerd
  • Samenwerking met HBO over breedte MMIP bewerkstelligd
  • Technologie voor de productie van nieuwe inherent afbreekbare, veilige en duurzame materialen uit biogrondstoffen, zij- en reststromen voor markten als chemicaliën, oppervlakte actieve stoffen, plastics, textiel, bouwmaterialen ontwikkeld
  • End-of-life opties voor functionele veilige en inherent bioafbreekbare en/of recyclebare materialen en producten uit biogrondstoffen ontwikkeld, biodegradable by design
  • Biodegradable by design principes onderbouwd
  • Inzicht in de relatie tussen bioafbreekbaarheid en materiaalstructuur verkregen

Theory of Change-schema’s

Bovenstaande innovatieprogramma’s zijn ook samengevat volgens de Theory of Change-methode. Deze schema’s zijn meer in detail uitgewerkt en geven de onderlinge samenhang tussen de innovatieprogramma’s weer. U kunt de schema’s hier downloaden.